{"id":29319,"date":"2005-12-15T19:16:48","date_gmt":"2005-12-15T18:16:48","guid":{"rendered":"https:\/\/mongonzalez.es\/?p=29319"},"modified":"2026-10-07T19:51:26","modified_gmt":"2026-10-07T17:51:26","slug":"cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/","title":{"rendered":"Cervantesi omenaldia Don Quijote eta bere Marcela bidez"},"content":{"rendered":"<p>2005eko abenduaren 15ean, Dominikar Errepublikan &#8216;Don Quijote de la Mancha: Edukia eta Ibilbidea&#8217; izeneko <a href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Anuncio-del-acto-sobre-El-Quijote-en-RD-en-diciembre-de-2005.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">hitzaldia eman nuen<\/a>, Don Quijoteren lehen zatia argitaratu zenetik 400. urteurrena ospatzeko ekitaldien barruan, eta ekitaldi hori tokiko <a href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/20051217-Resena-tras-evento-DQ-en-DiarioLibre.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">prentsan jaso<\/a> zuten.<\/p>\n<p>2008an, berriro eman nuen hitzaldi hau Londresko Adinekoentzako Zentroan (CSM), Liburuaren Nazioarteko Eguna ospatzeko, eta ondoren, Hizkuntza eta Kultura Taldeko burua den <strong>Lourdes Rem\u00f3n<\/strong>ek esker oneko <a href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/20080428-Correo-de-Lourdes-Remon-del-CSM.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">mezu elektroniko<\/a> atsegin bat bidali zidan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><strong>La Manchako Don Quijote: Edukia eta Ibilbidea<\/strong><\/h1>\n<p><a href=\"https:\/\/eu.wikipedia.org\/wiki\/Miguel_de_Cervantes\">Cervantes<\/a> (1547\u20131616) agian Gaztelako eta Espainiako literaturako goreneko figura da. Idatzi zituen lan guztien artean, bat nabarmentzen da: <em><a href=\"https:\/\/eu.wikipedia.org\/wiki\/On_Kixote_Mantxakoa\">La Mancha-ko Don Quijote Jaun Adimentsua eleberria<\/a><\/em>, <em>Don Quijote<\/em> izenez ezaguna.<\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_88 ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Don Quijote: Edukia eta Ibilbidea<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Toggle Table of Content\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#1_edukia_don_quijote_bi_zatitan_banatuta_dago\" >1. Edukia: Don Quijote bi zatitan banatuta dago<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#11_lehen_zatia_1605\" >1.1. Lehen Zatia, 1605<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#12_bigarren_zatia_1615\" >1.2. Bigarren Zatia, 1615<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#13_egileztasuna\" >1.3. Egileztasuna<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#14_helburua\" >1.4. Helburua<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#2_ibilbidea\" >2. Ibilbidea<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#21_itzulpenak\" >2.1. Itzulpenak<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#22_edizioak\" >2.2. Edizioak<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#23_lan_literario_bikaina\" >2.3. Lan literario bikaina<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#24_psikiatrek_inspiratu_duten_lana\" >2.4. Psikiatrek inspiratu duten lana<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#25_bizirik_dagoen_lana\" >2.5. Bizirik dagoen lana<\/a><ul class='ez-toc-list-level-4' ><li class='ez-toc-heading-level-4'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#251_artzain-neska_marcela-ren_edertasunari_maitasunari_eta_askatasunari_buruzko_diskurtsoa\" >2.5.1. Artzain-neska Marcela-ren edertasunari, maitasunari eta askatasunari buruzko diskurtsoa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-4'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#252_askatasunari_buruzko_diskurtsoa\" >2.5.2. Askatasunari buruzko diskurtsoa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-4'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/cervantesi-omenaldia-don-quijote-eta-bere-marcela-bidez\/#253_poesia_itzultzeko_zailtasunariezinezkeriari_buruzko_behaketa_zehatza\" >2.5.3. Poesia itzultzeko zailtasunari\/ezinezkeriari buruzko behaketa zehatza<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"1_edukia_don_quijote_bi_zatitan_banatuta_dago\"><\/span><strong>1. Edukia: Don Quijote bi zatitan banatuta dago<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Bere edukiaren aldetik, Don Quijote bi zatitan dago banatuta.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"11_lehen_zatia_1605\"><\/span><strong>1.1. Lehen Zatia, 1605<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Lehen Zatia 1605ean argitaratu zen. <strong>52<\/strong> kapituluetan banatuta dago.<\/p>\n<p>1. kapituluan, Cervantesek <strong>pertsonaia nagusiaren<\/strong>, Don Quijoteren, ezaugarri nagusiak deskribatzen ditu:<\/p>\n<p>&#8220;Gure jauna berrogeita hamar urteak betetzear zegoen. Era sendoa zuen, gorputzez argala, aurpegiz makal, goiz esnatzalea eta ehizaren zalea. Esaten da &#8216;Quijada&#8217; edo &#8216;Quesada&#8217; ezizena zuela [\u2026] libreko une bat zuenean \u2014 urteko gehienetan \u2014 zaldikeriazko erromantzeak irakurtzeari ematen zion hain gogotsu eta plazerrez, ezen ehizarako zaletasuna eta bere ondarearen kudeaketa ere ia erabat alde batera uzten baitzituen; [\u2026] hain murgildu zen irakurketan ezen gauak egunsentitik egunsenti arte, eta egunak ilunabarretik ilunabarrera irakurtzen pasatzen baitzituen; eta horrela, lo faltagatik eta irakurketa gehiegizkoagatik, bere burmuina hainbeste ahuldu zitzaion ezen bere zentzua galdu baitzuen. Bere irudimena liburuetan irakurtzen zuen guztiaz bete zen [\u2026] eta bere buruan sendo finkatu zen [\u2026] irakurtzen zuena guztia [\u2026] egia zela. Izan ere, orain osorik zoro zegoenez, munduan zoro batek inoiz pentsatu zuenik bitxiena zen ideia batera iritsi zen, eta hura zen berari egokia eta beharrezkoa iruditu zitzaion, bere ohoreagatik eta bere herriaren zerbitzuagatik, errant-zalduna bihurtu eta mundu osoan zehar bere armadura eta zaldiarekin abenturak bilatzera eta errant-zaldunek egiten zituztela irakurri zituen gauza guztiak praktikatzen ibiltzera ateratzea egokia eta beharrezkoa iruditu zitzaion&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Lan osoan zehar, Don Quijoteren herriaren izen zehatza ez da inoiz aipatzen, eta horrek La Mancha eskualde osoari ospea ekarri dio.<\/p>\n<p>Hala ere, Cervantesek ematen digu lan osoan zehar Don Quijoteren maitasun platonikoa izango den emakumearen herriaren izena: <strong><a href=\"https:\/\/eu.wikipedia.org\/wiki\/Dulcinea_Tobosokoa\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Dulcinea Tobosokoa<\/a><\/strong>, edertasunaren eta bertutearen adierazlea. Honek El Toboso (Toledo) herrian bertan <a href=\"https:\/\/www.cultura.gob.es\/cultura\/areas\/museos\/mc\/arquitectura-museos\/museos-gestion-transferida\/castillalamancha\/dulcinea.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Dulcineari eskainitako museo bat<\/a> irekitzera eraman du.<\/p>\n<p>Lehen atal honek Don Quijoterena lehen eta bigarren irteerak jasotzen ditu.<\/p>\n<p>Lehen irteeran (2.etik 5.era bitarteko kapituluetan), Don Quijote ostatu batera iristen da eta zalditeratu egiten dute; dirurik eta eskudilerik ez duela ohartu eta gero, bere herrira itzultzen da.Bigarren irteerak (7. kapituluaz aurrera) lehen atal honen gainerakoa hartzen du.<\/p>\n<p>Don Quijoteren zalduna <strong><a href=\"https:\/\/eu.wikipedia.org\/wiki\/Santxo_Panza\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Santxo Panza<\/a><\/strong> da, &#8216;beraren ondoan bizi zen nekazari bat [\u2026] gizon ona [\u2026] baina buruan zentzurik gutxiena zuena&#8217; (7. kapituluaren arabera).<\/p>\n<p>Bi gizonen bi lagun ezin bereizgarriak izango dira Don Quijoteren zaldia, <strong><a href=\"https:\/\/eu.wikipedia.org\/wiki\/Rozinante\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rozinante<\/a><\/strong> izenekoa [Cervantesek haren izena Pic\u00f3n de Rocines-etik, <a href=\"https:\/\/es.wikiloc.com\/rutas-senderismo\/hoz-de-tragavivos-10790353\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hoz de Tragavivoseko<\/a> malkar-mutur batetik, eratorri zuela <a href=\"https:\/\/alfcalle.blogspot.com\/2025\/02\/la-cuna-de-rocinante.html?zx=b64ba36dbd9da962\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Alfonso Calle<\/a>-k dioenez, Santa Cristina burdinola dagoen arroila batean, non Cervantesen alaba Isabel bizi izan zen eta berak bertan denbora luzeak eman zituen), eta Santxo Panzaren astoa, inoiz izendatu ez dena, baizik eta bere koloreagatik, Rucio (aragixka), deitzen zaiona.<\/p>\n<p>Lehen atal honek 14 abentura tartekatu ditu (hala nola haize-errotaekin lotutakoa, Galiziako yag\u00fces-ak jotzea, ariesen armadaren aurkako erasoa, ile-apaintzailearen ontzia lapurtzea Mambrino-ren kaskoa zela pentsatuta, edo galioetara bidali behar zituzten gizon batzuk salbatzea) eta 6 nobela labur [Gris\u00f3stomo artzainaren eta Marcela-ren hileta-istorioa (12tik 14ra bitarteko kapituluak); Basoko Zaldunaren, Cardenio-ren, eta bere Luscinda-ren istorioa (23, 24, 27, 29 eta 36. kapituluak); Dorotea-ren eta bere Don Fernando-ren istorioa (28, 29 eta 36. kapituluak); Florentzian kokatutako Impertinente Bitxiaren nobela (33tik 35era bitarteko kapituluak); presoaren eta bere maitea den mozor Zoraidaren istorioa (39tik 44ra bitarteko kapituluak); eta artzain Eugenio eta bere Leandraren istorioa (51. kapituluaren istorioa)].<\/p>\n<p>Eleberri baten barruan nobelatxoak sartzea (hau da, <em>Don Quixote<\/em> eleberriaren trama nagusian erabat independente diren kontakizunak) bere garaian gogor kritikatu zutenez, Cervantesek ez zuen bigarren zatian nobelatxoik sartu.<\/p>\n<p>Lehen zatia Don Quijoteren bere zoramena sinestean eta sorginkariak bere errealitatea eraldatzen dutela egitatean datza, bitartean bere zaldizaina, Santxo Panza, eta ingurukoek arrazoiaren ahotsa ordezkatzen dute.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"12_bigarren_zatia_1615\"><\/span><strong>1.2. Bigarren Zatia, 1615<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bigarren Zatia 1615ean argitaratu zen. 74 kapituluetan banatuta dago.<\/p>\n<p>Atal honek Don Quijoterena hirugarren irteera kontatzen du. Bertan abentura hauek agertzen dira, hala nola Dulcinearekin lotutakoa; Basoko Zaldunaren abentura, Don Quijotek garaitzen duena; dukea eta dukesaren abentura, non Santxo Panzari Barataria uharteko gobernadorea izatea agintzen dion; eta Bartzelonako azken borroka Ilargi Zuriako Zaldunaren aurka, Don Quijotek galtzen duena, eta ondoren betirako itzultzen da bere herrira, sei eguneko sukarra igaro ondoren bere burua berreskuratuz eta Alonso Quijano Ongi deituz.<\/p>\n<p>Bigarren atal honen ezaugarri nagusia da Don Quijotek gauzak benetan dauden bezala ikusten dituela, eta Santxo Panza eta haren ingurukoek fantasioak sortzen dituztela.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"13_egileztasuna\"><\/span><strong>1.3. Egileztasuna<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Lanaren egileztasunari dagokionez, Cervantesek metafikziozko bira literario bitxi bat egiten du, zaldun-romantzeetan agertzen zenaren antza emularazteko saiatuz (haien egileek sarritan beren lanak aurkitutako manuskriptuetan oinarrituta zeudela aldarrikatzen zuten) eta, horrela, Don Quijote pertsonaia erreal gisa aurkeztea bilatuz.<\/p>\n<p>Horrela, Cervantesek kontatzen du (I. zatia, 9. kapituluan) nola: &#8216;Egun batean, Toledoko <a href=\"https:\/\/www.rae.es\/tdhle\/alcan%C3%A1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Alcan\u00e1n<\/a> nengoela, paper zahar eta paper-zati batzuk saltzera mutiko bat iritsi zen&#8217;; eta kontatzen du nola erosi zion arabiar manuskriptu bat, haren egilea &#8220;<strong>Cide Hamete Benengeli,<\/strong> arabiar historialari bat&#8221; zela; nola ordaindu zuen gaztelaniara itzultzeko; eta nola manuskriptu hark bere eleberriaren oinarria osatu zuen. Fikzioa fikzioaren barruan. Gaur egungo ikuspegitik atzera begiratuta, bitxia da Cervantesek bere magnum opus-a Toledoko kale batean (Alcan\u00e1) erositako arabierazko manuskriptu batean oinarritu izana, non judu merkatariek beren dendak zituzten\u2026 Gako-hitzak: a<strong>rabiera, judua, elkarbizitza<\/strong>\u2026.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"14_helburua\"><\/span><strong>1.4. Helburua<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Azkenik, Cervantesek lanaren helburua adierazten du: &#8216;nire desira bakarra gizonei zaldun-romantzeetan aurkitzen diren istorio fikziozko eta absurdoekiko gorrotoa txertatzea izan da&#8217; (liburuaren azken esaldia, II. zatia, 74. kapitulua).<\/p>\n<p>Eta, zaldun-romantzeak hamabosgarren eta hamaseigarren mendeetako pozoia baziren, nire ustez, bideojokoetan, telebista-serietan eta fikziozko film askotan dagoen indarkeria da hogeita batgarren mendeko pozoia, adimen artifizialaren dosiekin nahastuta, gure gizatasuna bera suntsitu dezakeena\u2026 Hortaz, Don Quijoterena borrokak hogeita batgarren mendean ere berpiztea garrantzitsua da.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"2_ibilbidea\"><\/span><strong>2. Ibilbidea<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"21_itzulpenak\"><\/span><strong>2.1. Itzulpenak<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Lanaren ibilbideari dagokionez, XVII. mendean bertan ingelesez itzuli zen 1612an [eta Shakespeare-k <em>Cardenioren Historia <\/em>antzeztu zuen Londresko Errege Jauregian 1613an]; frantsesez 1614an; italiarrez 1622an; alemanez 1648an; eta nederlanderaz 1657an, eta hau izan zen, gainera, lehen edizio ilustratua.<\/p>\n<p>18. mendean, danierara, polonierara, portugaldierara eta errusierara itzuli zen.<\/p>\n<p>19. eta 20. mendeen artean, inprimatu zitezkeen hizkuntza guztietara itzuli zen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"22_edizioak\"><\/span><strong>2.2. Edizioak<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Gaztelaniako edizioei dagokienez, XVII. mendean 30 izan ziren, XVIII. mendean 40, XIX. mendean 200 eta XX. mendean urtean hiru baino gehiago.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"23_lan_literario_bikaina\"><\/span><strong>2.3. Lan literario bikaina<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Goian aipatutako arrazoi guztiengatik, historiaren zein mundu osoan zehar gehien aztertu den espainierazko lana dela jotzen da.<\/p>\n<p>Era berean, espainierazko literaturaren maisulana eta eleberri modernoaren aitzindaria dela ere uste da.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"24_psikiatrek_inspiratu_duten_lana\"><\/span><strong>2.4. Psikiatrek inspiratu duten lana<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Espainiako psikiatra handia den <a href=\"https:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_Alonso-Fern%C3%A1ndez\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Francisco Alonso Fern\u00e1ndez<\/a>-ek (Oviedo 1924\u2013Madril 2020) <em>Don Quixote eta bere bizi-labirintoa<\/em> (Anthropos) argitaratu zuen 2005ean.<\/p>\n<p>Francisco Alonso-k 2005ean Dominikar Errepublikara bidaiatu zuen eta <em>Don Quixote<\/em>ri buruzko hitzaldia eman zuen. Esandakoen artean, honako hau nabarmenduko nuke:<\/p>\n<ul>\n<li>Cervantes da psikiatren irakasle handiena.<\/li>\n<li>1406an, Espainian, zehazkiago Valentzian, lehen psikiatria-ospitalea ireki zen. Beraz, 1605ean, <em>Don Quijote<\/em>-ren lehen zatia argitaratu zenean, zoroaldia jada ondo ulertuta zegoen Espainian garai hartan. Egoera oso desberdina zen munduko beste hainbat lekutan, zoroaldia exorzismoen bidez tratatzen baitzen.<\/li>\n<li>&#8216;Fikzioen fikzio&#8217; hau literaturaren historian lehen eleberria da.<\/li>\n<li>Don Quijoterena pertsonaia, XXI. mendeko ikuspegitik begiratuta, delirioak \u2013hau da, nortasun faltsuaren sentsazioa\u2013, haluzinazioak, megalomania eta egoera maniako-paranoide bat (nortasun bikoitza), depresio-aldi batzuekin txandakatuta, erakusten ditu; beste modu batean esanda, bipolar nahastearekin bat datorren egoera bat. Santxo Panzaren zoramena areagotzen doa liburua aurrera doan heinean, eta Don Quijote-ren bigarren atalaren amaieran bere gailurrera iristen da.<\/li>\n<li>Espiritualitateari dagokionez, &#8216;quixotismoa&#8217; oso espainiar ezaugarri psikologiko bat da: praktikan jartzeko zailak diren pertsonak; askatasunaren eta justiziaren bila dabiltzan bitartean tonto moduan agertzeko beldurrik ez dutenak, horrek euren ospean izan dezakeen ondorio negatiboak gorabehera\u2026<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"25_bizirik_dagoen_lana\"><\/span><strong>2.5. Bizirik dagoen lana<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Amaitzeko, <em>Don Quixote<\/em> gaur egunera arte bizirik dirau lan bat da. Bizitzaren filosofia aberats eta anitza eskaintzen du, maitasunari eta edertasunari, heriotzari eta zoramena, poesiari eta askatasunari, harroputzkeriari buruzko aipu eder eta jakintsuz betea dagoelako, baita arimaren eta gorputzaren zaintzarako eta gobernu onerako arauak ere jasotzen ditu.Barregarri, dibertigarri eta samur istorioak kontatzen ditu, eta istorio horiek, poliki eta maitasun handiz irakurtzen badira, barne-hazkundeari ere laguntzen diote.<\/p>\n<p>Jarraian, bi adibide jasotzen ditut (<a href=\"https:\/\/dai.ly\/xbc0j22\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">eta hemen irakurtzen ditut<\/a>) Cervantesek bere pertsonaiak ahoan jarritako hitzek isuritako jakinduri izugarriaren erakusgarri, horietako batzuk garaia baino askoz aurrerago zeudenak:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><span class=\"ez-toc-section\" id=\"251_artzain-neska_marcela-ren_edertasunari_maitasunari_eta_askatasunari_buruzko_diskurtsoa\"><\/span><strong>2.5.1. Artzain-neska Marcela-ren edertasunari, maitasunari eta askatasunari buruzko diskurtsoa<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h4>\n<p>Nire gogokoena da artzain-neska Marcela-k Lehen Zatiaren 14. kapituluan edertasunari, maitasunari eta askatasunari buruz emandako diskurtso ederra, eta horren pasarte bat hurrengoan erreproduzitzen dut:<\/p>\n<p>&#8220;Zeruak egin ninduen eder, zuk diozun bezala, eta modu horretan [\u2026] nire edertasunak maitatzea eragiten dizu, eta erakusten didazun maitasunagatik diozu\u2014eta are gehiago, azpimarratzen duzu\u2014ederra naizen aldetik zuretzat maitatzea derrigorrezkoa dela [\u2026]; Hala ere, ezin dut ulertu maitatua izateagatik bakarrik, bere edertasunagatik maitatua denak maite duenari maitasuna zor diola [\u2026] edertasun mota guztiek ez dute maitasuna pizten [\u2026] Eta, entzun dudanez, benetako maitasuna ezin da zatitu, borondatezkoa izan behar du, ez behartua [\u2026] emakume duin baten edertasuna urrun mantendutako sua edo ezpata zorrotza bezalakoa baita, eta suak nahiz ezpata zorrotzak ez dituzte erre edo mozten haien ondoan hurbiltzen ez direnak. Ohorea eta bertutea arimaren apaingarriak dira; haiek gabe, gorputza, ederrak izan arren, ez litzateke ederra izan behar [\u2026] Askatasunean jaio nintzen, eta askatasunez bizitzeko baserriaren bakardadea hautatu nuen [\u2026] Nire begiradaz liluratu ditudanak nire hitzekin desilusioan utzi ditut; [\u2026] Hura atsegin nintzateke faltsua litzateke; hura ase nintzateke nire asmo eta printzipio onenen aurka jokatuko nuke [\u2026] baina ez dezala niri krudela edo hiltzailea deitu hark, nori ez diodan promesarik egin, engainatu, deitu edo onartu. [\u2026] Ni, dakizunez, nire aberastasuna dut, eta ez dut besteen aberastasunik desiratzen; naturalki aske naiz, eta ez dut plazerik menpe egotean\u2026&#8221;.<\/p>\n<p>Munduko emakume guztiek izan balu Cervantesek Marcela-ren hitzetan jarritako barne-askatasuna!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><span class=\"ez-toc-section\" id=\"252_askatasunari_buruzko_diskurtsoa\"><\/span><strong>2.5.2. Askatasunari buruzko diskurtsoa<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h4>\n<p>Era berean, Don Quijotek bigarren zatiaren 58. kapituluan emandako askatasunari buruzko diskurtsoa partekatu nahi dut, eta haren pasarte bat hurrengoan erreproduzitzen dut:<\/p>\n<p>&#8220;Askatasuna, Santxo, zeruak gizateriari eman dion opari preziatuenetako bat da; [\u2026] askatasunagatik, ohoreagatik bezala, norberaren bizia arriskuan jar daiteke eta jarri behar da [\u2026] jasotako mesede eta grazien sarietatik sortzen diren betebeharrek kateak dira, arima askea hegan egitea oztopatzen dutenak. Zorionekoa da zeruak ogi-krosta bat eman diona, zeruari berari eskerrak emateko betebeharrik gabe!&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><span class=\"ez-toc-section\" id=\"253_poesia_itzultzeko_zailtasunariezinezkeriari_buruzko_behaketa_zehatza\"><\/span><strong>2.5.3. Poesia itzultzeko zailtasunari\/ezinezkeriari buruzko behaketa zehatza<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h4>\n<p>Azkenik, oso bat natorren behaketa zehatza. Lehen Zatiaren 6. kapituluan, Cervantesek garaiko zaldikeria-nobelak xehe-mehe aztertzen ditu eta, testuinguru horretan, poesia-lanak itzultzeko zailtasunari\/ezinezkeriari buruz hausnartzen du:<\/p>\n<p>&#8220;\u2026Espainiara ekarri eta gaztelaniara itzuli izan balu; izan ere, horrek bere balio naturalaren zati handi bat kenduko lioke, eta gauza bera gertatuko da bertsozko liburuak beste hizkuntza batera itzuli nahi dituzten guztiekin; izan ere, zenbat eta arreta handiagoa jarri eta trebetasun gehiago erakutsi, inoiz ez dute lan hauek hasieratik zuten maila lortuko.&#8221;<\/p>\n<p>Poema baten bertsoen esanahia (bere osagai nagusia) itzultzea posible bada ere, hitz-sekuentziak sortzen duen musikalitatea (bere bigarren eta oinarrizko osagaia) itzultzea oso zaila da (ezinezkoa ez bada).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2005ean eta 2008an emandako hitzaldi batetik<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29031,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[136,133],"tags":[],"class_list":["post-29319","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-monomenaldiak","category-monsormena"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29319","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29319"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29319\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29321,"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29319\/revisions\/29321"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mongonzalez.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}